۱ نوامبر۲۰۲۶ – تنها سه دقیقه دوی سرعت می‌تواند پاسخی مولکولی در بدن ایجاد کند که با واکنش‌های حاصل از ۹۰ دقیقه ورزش متوسط کاملاً متفاوت است.
پژوهشگران دانشگاه راکفلر واکنش بدن به ورزش در شدت‌های مختلف را با هم مقایسه کردند. آنها دریافتند که انجام شش مرحله دو سرعت ۳۰ ثانیه‌ای (با حداکثر توان) باعث تغییر در نزدیک به یک‌چهارم پروتئین‌های اندازه‌گیری شده در خون بلافاصله پس از ورزش می‌شود. در مقابل، ۹۰ دقیقه دوچرخه‌سواری مداوم با شدت متوسط، تأثیر بسیار ناچیزی داشت و تنها در کمتر از یک‌چهارم از یک درصد از کل پروتئین‌های اندازه‌گیری شده تغییر ایجاد کرد. دویدن با سرعت متوسط روی تردمیل نیز پروتئین‌های بیشتری را نسبت به دوچرخه‌سواری تحت تأثیر قرار داد، اما همچنان بسیار کمتر از یک جلسه کوتاه دوی سرعت بود.
انفجار مولکولی سریع پس از دوی سرعت
تمرینات سرعت، بیش از ۲۰۰ متابولیت را تغییر داد و باعث افزایش سریع سطوح پروتئین‌های دخیل در رشد عروق خونی، بازسازی بافت‌ها و پیام‌رسانی هورمونی شد.
به نظر می‌رسد غلظت برخی از این پروتئین‌ها از طریق یک فرآیند سریع پیام‌رسانی سلولی به نام Ectodomain Sheddingافزایش می یابد چرا که این فرآیند سبب آزاد شدن پروتئین‌های سطحی سلول و ورود آنها به جریان خون می شود؛ یعنی به جای اینکه ابتدا سنتز شده و سپس آزاد شوند، قطعاتی از پروتئین‌هایی که از قبل روی سطح سلول‌ها مستقر بوده‌اند، جدا شده و به‌سرعت به گردش خون وارد شده‌اند.
پژوهشگران همچنین در آزمایشگاه، واکنش سلول‌های چربی انسان را نسبت به خونِ گرفته شده از افراد پس از انجام دوی سرعت بررسی کردند. آنها مشاهده کردند که قرار گرفتن این سلول‌ها در معرض خونِ حاصل از ورزش شدید، باعث تغییرات گسترده در فعالیت ژنی آنها می‌شود؛ از جمله تغییر در نحوه پردازش سوخت، واکنش به هورمون‌ها و توانایی سلول در شناسایی میزان مواد مغذی موجود در بدن.
واکنش کندتر در ورزش با شدت متوسط
ورزش با شدت متوسط، واکنش فوری بسیار کمتری ایجاد کرد. افزایش قابل توجه اسیدهای چرب و پروتئین‌های مشتق از کبد (که با نیازهای تمرینات استقامتی مرتبط هستند)، تا سه ساعت پس از تمرین در جریان خون ظاهر نشدند. همچنین، سلول‌های چربی انسانی که در معرض خونِ جمع‌آوری‌شده پس از دوچرخه‌سواری متوسط قرار گرفتند، تغییرات بسیار اندکی در فعالیت ژنی نشان دادند.
ارتباط با سلامت متابولیک و پیری بیولوژیک
پژوهشگران سپس پروتئین‌های پاسخ‌دهنده به ورزش را با داده‌های سلامت بیش از ۵۳,۰۰۰ شرکت‌کننده در «بایوبانک بریتانیا» مقایسه کردند. بسیاری از این پروتئین‌ها با کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی و متابولیک مرتبط بودند.
این الگو به‌ویژه در رابطه با چاقی، دیابت نوع ۲ و سایر اختلالات متابولیک چشمگیر بود. از میان ۳۳ پروتئین مرتبط با کاهش خطر بیماری، ۳۲ پروتئین توسط دوی سرعت تغییر یافتند، در حالی که تنها ۳ پروتئین تحت تأثیر ورزش متوسط قرار گرفتند. همچنین بیش از یک‌چهارم از این پروتئین‌ها با کند شدن روند پیری بیولوژیک در ارتباط بودند.
دکتر کوهن، یکی از پژوهشگران این تحقیق، گفت: «نکته هیجان‌انگیز این است که تنها چند دقیقه ورزش شدید می‌تواند یک پاسخ مولکولی قابل‌توجه ایجاد کند. ما این پاسخ را حتی پس از هشت هفته تمرین نیز مشاهده می‌کنیم، که نشان می‌دهد این واکنش صرفاً محصول تلاش بدن برای مقابله با یک استرس ناآشنا نیست؛ بلکه احتمالاً پاسخی ذاتی به ورزش شدید است.»
چرا شدت ورزش اهمیت دارد؟
یافته‌ها نشان داد که شدت ورزش می‌تواند به‌شدت بر پروتئین‌ها و متابولیت‌هایی که به جریان خون آزاد می‌شوند و به‌تبع آن، بر نحوه پاسخ بافت‌های سراسر بدن تأثیر بگذارد.
دکتر لوک اولسن، پژوهشگر فوق دکترا که این مطالعات را انجام داده است، خاطرنشان کرد: «بسیار بدیهی است که شدت‌های مختلف ورزش، سازگاری‌های متمایزی در سطح کل بدن ایجاد می‌کنند؛ اما مکانیسم‌های مولکولی که این سازگاری‌ها را سبب می شوند، تا حد زیادی ناشناخته مانده بودند. کار ما نشان می‌دهد که اِگزرکاین‌ها (Exerkines) - پروتئین‌ها و متابولیت‌های آزاد شده در خون پس از ورزش - به شدتِ ورزش بسیار حساس هستند و ممکن است واسطه‌های اصلی اثرات ارتقادهنده سلامت در دوره‌های کوتاه ورزش شدید باشند.»
منبع:
https://medicaldialogues.in/medicine/news/3-minutes-of-sprinting-does-something-90-minutes-of-exercise-does-not-study-suggests-181101